Doorrolstellingen inspecteren: rollenbanen en veiligheid

In een doorrolstelling staan pallets of dozen niet stil op liggers, maar rollen ze over een licht hellende rollenbaan van de laadzijde naar de afnamezijde. Dat levert compacte opslag op volgens het principe first in, first out. Het betekent ook dat de stelling bewegende delen en een bewegende last heeft. Daardoor komen er bij een inspectie aandachtspunten bij die u bij een gewone palletstelling niet tegenkomt.

Hoe een doorrolstelling werkt en waarom dat de inspectie verandert

De rollenbanen liggen onder een helling in de stelling. Een pallet die aan de laadzijde wordt ingezet, rolt door de zwaartekracht naar voren tot hij tegen de eindaanslag of tegen de voorgaande pallet tot stilstand komt. Veel systemen hebben remrollen die de snelheid begrenzen en een palletscheiding die de druk van de achterliggende pallets van de voorste pallet afhaalt, zodat die veilig kan worden uitgenomen. Hoe uw systeem precies is opgebouwd, staat in de documentatie van de fabrikant.

Voor de veiligheid heeft dat drie gevolgen. De last beweegt zonder dat er iemand aan het stuur zit. De krachten op de constructie zijn niet alleen statisch, want een pallet die tegen de aanslag of tegen een andere pallet loopt, geeft een stoot. En het binnenste van een kanaal is van buitenaf slecht te zien, waardoor slijtage en schade langer onopgemerkt kunnen blijven.

Waar wordt op gelet? Een overzicht

De dragende stelling: hetzelfde als bij een palletstelling, met een verschil

De staanders, liggers, schoren, voetplaten en ankers van een doorrolstelling worden beoordeeld zoals bij een gewone palletstelling: op aanrijdschade, vervorming, scheefstand, corrosie, borging en verankering. Schade beoordelen we op dezelfde manier: wat gerepareerd kan worden, wat is afgekeurd en wat een algemene veiligheidsopmerking is.

Het verschil zit in de belasting. Een doorrolkanaal is diep en bevat meerdere pallets achter elkaar, waardoor er per sectie veel gewicht op een compacte constructie rust. Bovendien komt er bij het stoppen van een pallet een kracht in de lengterichting van het kanaal op de constructie. De fabrikant houdt daar in het ontwerp rekening mee. Voor u als gebruiker betekent het dat beschadigde staanders of losse ankers in een doorrolstelling zwaar wegen, en dat u de opbouw niet zelf wijzigt zonder nieuwe gegevens van de leverancier.

De rollenbanen: slijtage die u niet in één oogopslag ziet

Rollen, lagers en remmen zijn slijtdelen. Anders dan een deuk in een staander ontstaat slijtage geleidelijk en is die van buitenaf lastig te beoordelen, zeker in een gevuld kanaal. Signalen uit het dagelijks gebruik zijn daarom net zo waardevol als de inspectie zelf.

• Pallets die halverwege het kanaal blijven staan of pas na een duw verder rollen.
• Pallets die scheef in het kanaal staan of tegen de zijgeleiding schuren.
• Pallets die merkbaar harder dan voorheen tegen de aanslag of tegen de voorgaande pallet lopen.
• Rollen die bij het uitnemen niet meedraaien, piepen of zichtbaar scheef liggen.
• Een voorste pallet die klem staat doordat de achterliggende pallets er nog tegenaan drukken.
• Losse bouten, folie of houtresten op de vloer onder de afnamezijde.

Hoe vaak rollen, remmen en scheidingen onderhouden of vervangen moeten worden, verschilt per systeem en gebruiksintensiteit. Er is geen algemeen wettelijk getal voor; volg het onderhoudsvoorschrift van de fabrikant en leg uitgevoerd onderhoud vast. Hoort bij het systeem een onderhoudsboek, dan vraagt artikel 7.5 van het Arbobesluit dat u dit goed bijhoudt.

Palletkwaliteit hoort bij de veiligheid van het systeem

Een doorrolstelling werkt alleen goed met de ladingdragers waarvoor de baan is ontworpen. Een pallet met een gebroken of ontbrekende onderplank, uitstekende spijkers of loshangende folie kan tussen de rollen blijven haken. Ook een afwijkend pallettype, een andere looprichting van de onderplanken of een last die over de pallet uitsteekt kan vastlopers veroorzaken. Controleer pallets daarom voordat ze het kanaal in gaan en stem nieuwe pallettypen of zwaardere lasten vooraf af met de leverancier.

Een vastgelopen pallet: het grootste risico zit in het oplossen

Loopt een pallet vast, dan staan er vaak meerdere pallets achter die op de helling onder spanning staan. Komt de blokkade los, dan kunnen ze onverwacht in beweging komen. Het is daarom gevaarlijk om het kanaal in te klimmen of pallets van voren los te trekken terwijl het kanaal erachter nog gevuld is.

1. Stop met laden en uitnemen in het betreffende kanaal en zet de zone aan de afnamezijde af.
2. Volg de storingsprocedure uit de gebruiksaanwijzing van de fabrikant. Ontbreekt die, vraag de leverancier dan om een werkwijze voordat u iets onderneemt.
3. Laat niemand het kanaal betreden zolang de pallets erachter niet zijn weggenomen of aantoonbaar zijn geborgd.
4. Zoek na het oplossen de oorzaak: pallet, vervuiling, rol, rem of scheiding. Een vastloper zonder gevonden oorzaak komt meestal terug.
5. Leg de storing vast en laat het kanaal bij schade of herhaling beoordelen voordat u het weer gebruikt.

Dit sluit aan bij de wet. Artikel 3.17 van het Arbobesluit vraagt dat het gevaar om door voorwerpen te worden getroffen of ertussen bekneld te raken wordt voorkomen of zoveel mogelijk beperkt. Artikel 7.5, lid 2, bepaalt dat onderhoud, reparatie en reiniging alleen plaatsvinden als het arbeidsmiddel is uitgeschakeld, of dat anders doeltreffende maatregelen worden genomen om het werk veilig te doen. Bij een systeem dat op zwaartekracht werkt, betekent dat in de praktijk: eerst de last wegnemen of borgen.

Wat zegt de wet over de keuring van doorrolstellingen?

De Arbowet en het Arbobesluit noemen doorrolstellingen niet apart. Ze vallen, net als andere magazijnstellingen, onder de regels voor arbeidsmiddelen in hoofdstuk 7 van het Arbobesluit.

• Artikel 7.4a, lid 3: een arbeidsmiddel dat kan verslechteren op een manier die gevaar oplevert, wordt gekeurd zo vaak als nodig is om de goede staat te waarborgen. Voor stellingen geldt in de praktijk minimaal eens per twaalf maanden; slijtdelen zoals rollen en remmen kunnen een reden zijn om vaker te controleren.
• Artikel 7.4a, lid 4: na een uitzonderlijke gebeurtenis die de veiligheid kan aantasten, zoals een aanrijding of een doorgeschoten pallet, volgt opnieuw een keuring.
• Artikel 7.4a, lid 5 en 6: de keuring wordt uitgevoerd door een deskundige en het schriftelijke bewijs is op de arbeidsplaats aanwezig.
• Artikel 7.5, lid 1: het arbeidsmiddel wordt door toereikend onderhoud in veilige staat gehouden.
• Artikel 7.7, lid 1: leveren bewegende delen van een arbeidsmiddel gevaar op, dan worden ze zo afgeschermd of beveiligd dat het gevaar zoveel mogelijk wordt voorkomen.

NEN-EN 15635 is geen wet, maar de erkende norm voor het gebruik en onderhoud van stalen opslagsystemen. De werkwijze uit die norm, met een aangewezen verantwoordelijke, regelmatige interne controles en een periodieke deskundige inspectie, wordt in de praktijk ook bij doorrolstellingen aangehouden. Voor de rolcomponenten zelf geeft de fabrikant de specifieke gebruiks- en onderhoudsinstructies.

Wat u zelf tussen de inspecties kunt doen

• Neem de doorrolkanalen op in de vaste interne controleronde en kijk aan zowel de laad- als de afnamezijde.
• Laat medewerkers vastlopers en hard doorlopende pallets melden, ook als het daarna vanzelf weer goed ging.
• Houd de banen vrij van folie, hout en andere resten.
• Controleer pallets voor het inzetten en keur beschadigde pallets af.
• Gebruik een leeggedraaid kanaal als kans om rollen, remmen en aanslagen van dichtbij te bekijken.
• Leg onderhoud en vervangen onderdelen vast in het stellingdossier.

Hoe RackCheck helpt

RackCheck beoordeelt bij een doorrolstelling de dragende constructie en, voor zover bereikbaar en zichtbaar, de rollenbanen met hun bevestiging, aanslagen en geleidingen. In gevulde kanalen is een deel van de baan aan het zicht onttrokken; dat benoemen we in het rapport, met het advies die delen te controleren zodra het kanaal leeg is. Een inspectie is een visuele, deskundige beoordeling van de staat en vervangt het onderhoud volgens de fabrikant niet. Bevindingen leggen we vast met locatie, classificatie en vervolgstap.